است . كتب مهم مقدس ماندائى عبارتند از ( 1 ) گنزه ( ganza ) [ - گنج ] يا سدرا ربا ( sedra rabba ) [ - كتاب بزرگ ] ، كه از دو طرف آغاز مىشود ، و قسمت دست راست طولانيتر است ، و مشتمل است بر مطالبى دربارهء جهان و خلقت و ادعيه و اساطير و غيره ، و قسمت دست چپ دربارهء اموات است . ترجمهء گنزه به آلمانى توسط ليدزبارسكى ( Lidzbarski ) انجام گرفته و منتشر شده است . ( 2 ) دراشه د يحيى ( derasa de ) [ - منقولات يحيى ] ، كه مركب از چند قطعه است ، و فقط يك قطعهء آن دربارهء يحيى است . اين كتاب سدراد يحيى [ - كتاب يحيى ] و دراشه د ملكه ( malka ) [ - منقولات پادشاهان ] نيز خوانده مىشود . ( 3 ) دراشه د نشمته ( nasmata ) ، كه دربارهء آداب تعميد و اعمالى است كه موجب غسل است . ( 4 ) سفر د ملوشه ( Sefar de malvasa ) كه دربارهء احكام نجوم است . ( 5 ) الف ترسر شياله ( Alf tresar siala ) [ - هزار و دوازده سؤال ] ( د . م . ج 2 ش - ل ص 1553 - 1554 ) 92 . شيث sis ، پسر سوم آدم و حوا ، كه در 130 سالگى آدم از مادر متولد شد ، و 912 سال زندگى كرد ( پيدايش 2504 ، 26 ؛ 305 - 8 ؛ اول تواريخ 101 ) . نسب مردم جهان ، به موجب تورات و نيز روايات اسلامى ، به شيث مىرسد ، زيرا هابيل را فرزندى نبود ، و اولاد قابيل منقرض شدند . بناى كعبه را در روايات اسلامى به او نسبت داده‌اند ، و نيز قبر او را در غار كوه ابو قبيس مىدانند . ( د . م ج 2 ص 1521 ) 93 . ادريس edris [ عربى - درس خوانده ] ، پيغمبرى كه نام وى دوبار در قرآن آمده ( مريم 57 ؛ انبياء 85 ) . مفسران او را با خنوخ ( پيدايش 2305 ؛ عبرانيان 5011 ) يكى مىدانند . گويند كه وى نيز ، مانند خضر و الياس ، حيات جاودانه يافت . او را مخترع لباس و قلم نويسندگى مىدانند . ( د . م ج 1 ص 73 ) 94 . ثابت ابن قره Sabete'bne qorra [ ابو الحسن ثابت ابن قرة بن مروان الحرانى ] ، 221 - 288 هجرى قمرى ، طبيب ، رياضيدان ، و منجم حوزهء علميهء بغداد ، و يكى از بزرگترين مترجمين از سريانى و يونانى به عربى ؛ متولد حران . از بزرگترين دانشمندان زمان خود بود ، و نزد معتضد خليفه تقرب داشت . دار الترجمه‌اى تأسيس كرد ، كه بسيارى از خويشانش در آن كار مىكردند . بسيارى از آثار يونانيان ( آپولونيوس ، اقليدس ، ارشميدس ، تئودوسيوس ، بطلميوس ، جالينوس ، ائوتوكيوس ) به وسيلهء او يا تحت سرپرستى وى به عربى ترجمه شد ، و بعضى از ترجمه‌هاى ديگران را اصلاح كرد . آثار بسيار ( حدود 130 كتاب و رساله ) در رياضيات ، نجوم ، و طب به وى منسوب است ( بيشتر به عربى و بعضى به سريانى ) ، كه بعضى به زبان لاتينى ترجمه گرديده . دستور محاسبهء اعداد متحابه به او منسوب است . طريقهء وى در تعيين مساحت سهمى و حجم « سهميوا » بسيار جالب مىباشد . سنان بن ثابت پسر و ابراهيم بن سنان نوهء او بود . ( د . م ج 1 ص 712 ) 95 . سنان بن ثابت Senane'bne Sabet ، وفات در سال 331 هجرى قمرى ، طبيب و رياضيدان و